Yaz─▒lar

RADYO OYUNLARI- BEHÇET NECATİGİL

K─░TAP ├ľNER─░S─░; RADYO OYUNLARI

┼×u an elimde tuttu─čum kitap,┬á ilk bask─▒s─▒ 1965 y─▒l─▒nda yap─▒lm─▒┼č,1984 bas─▒m─▒ Beh├žet Necatigil in radyo oyunlar─▒ kitab─▒. ┼×airli─čine a┼čina oldu─čumuz Necatigil in radyo i├žin yazm─▒┼č oldu─ču ve 1963 y─▒l─▒ndan itibaren TRT radyolar─▒nda radyo temsilleri olarak yay─▒nlanan hikayelerinin topland─▒─č─▒ bir kitap bu. Kitab─▒ yine bir ba┼čka ┼čair Hilmi Yavuz bas─▒ma haz─▒rlam─▒┼č.

Alman ┼čair,├Âyk├╝ ve radyo oyunu yazar─▒,┬á Wolfang Weyrauch radyo oyunlar─▒ i├žin┬á ”Radyo oyunu g├Âr├╝nmeyen bir senÔÇÖ le yap─▒lan bir konu┼čmad─▒r. Ger├žek├╝st├╝ bir oyun ve ahlaksal bir de─čer ta┼č─▒rÔÇÖÔÇÖ der.

Necatigil e g├Âre ise; radyo oyunu ├žok kere mecaz diliyle konu┼čur. Alegorik ve trajiktir. Tuluatla, ┼čke├žle, kabare ile hi├ž ilgisi yoktur. D├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r, dinleyicisinden ve okuyucusundan incelmi┼č bir zevk ve dikkat bekler.

Necatigil in radyo oyunlar─▒ndan, ├╝niversite de edebiyat tarihi dersinde haberdar oldum. O vakte kadar benim i├žin Necatigil bir ┼čair ve hikaye yazar─▒ idi. Haf─▒zamda ondan birka├ž sat─▒r hep d├Ân├╝p dururdu. SOLGUN B─░R G├ťL OLUYORDU DOKUNUNCA, ┼čiirlerine. Bir├žok ┼čairin kutsad─▒─č─▒ yaln─▒zl─▒─ča inat Necatigil kalabal─▒k severdi. Evine girince;

KAVU┼×TUM ├çOLUK ├çOCU─×A

KOLTU─×UMA UZANDIM, RAHATIM

KAHVEM İÇİME SİNDİ

BA┼×LADI GECEL─░K SALTANATIM. Bu sat─▒rlar─▒ yazacak kadar aile ve ev kavramlar─▒na d├╝┼čk├╝nd├╝.

Erol Evgin in ┼čark─▒s─▒nda G─░ZL─░ SEVDA s─▒ yeniden hayat bulmu┼č ve dilimize dolanm─▒┼čt─▒. Ve benim i├žin en ├žok;

B─░R G├ťN KAR┼×ILA┼×IRIZ

B─░R G├ťN, B─░R YARIM AK┼×AM. Dizeleriyle, gizli bir ├╝mide tutunu┼čtu.




Dedi─čim gibi, edebiyat tarihi hocam─▒z bu kitab─▒ edinmemizi istemi┼č, birka├ž ki┼čilik k├╝├ž├╝k gruplar halinde bir radyo oyununu se├žmemiz ve seslendirmemiz ├Âdev olarak verilmi┼čti. ├ľdev alm─▒┼č olman─▒n verdi─či iticilikle kitaba yakla┼čm─▒┼čt─▒k. T├╝m kitab─▒ okuyup bir oyunda karar k─▒ld─▒k ve daha hangi oyunu alal─▒m diye okuma yaparken kitap bizi ba┼čka bir aleme ├žekmi┼čti bile. Sonras─▒nda prova okumalar─▒ yaparken adeta kendimizi sat─▒rlar─▒n aras─▒nda hareket ederken bulduk. Oldu─čumuz karakterin s├Âzlerini okurken i├žten gelen, ger├žek hislerimizle s├Âyledik repliklerimizi. Sonbahar─▒n son demlerinde, s─▒n─▒f penceresinin camlar─▒na ya─čmur damlalar─▒ essiz bir t─▒n─▒ senfonisi sunarken bu oyunlar─▒ sese d├Âkmek, ve o anlar─▒ hat─▒rlamak bunca y─▒l sonras─▒nda bile hala beni derinden etkiler.
Bug├╝n radyolardan olduk├ža uza─č─▒z. Belki arabada giderken sadece m├╝zik dinlemek veya haberlerden haberdar olmak i├žin kullan─▒yoruz radyolar─▒. Ama radyoda bir radyo oyununu dinlemek, o karakteri hayal etmek, arka fondaki sesler ile neler olup bitti─čini tahmin etmek┬á yarat─▒c─▒ zekay─▒ aktif eden bir uygulamad─▒r. Kald─▒ ki bir├žok farkl─▒ y├Ântemlerle zihni me┼čgul etmek ve beynin farkl─▒ alanlar─▒n─▒ kullanmak i├žin paral─▒ bir├žok etkinlikler tertip ediliyor, seminerler veriliyor. Halbuki radyo ve radyo oyunlar─▒, piyesleri bir el uzamas─▒ mesafede. ├ťstelik bedava.
Evet bu kitap ile sadece bir kitap okumu┼č olmayacaks─▒n─▒z, ┼ču an bizlere ├žok uzak olan ama ge├žmi┼čte ya┼čanm─▒┼č bir olguyu bu g├╝nde ya┼čama f─▒rsat─▒ bulacaks─▒n─▒z. ├ťstelik belki de beynimizin kullanmad─▒─č─▒m─▒z baz─▒ k─▒s─▒mlar─▒n─▒ aktif hale getirecek radyo oyunlar─▒n─▒ k├╝├ž├╝k arkada┼č gruplar─▒n─▒zla seslendirerek ho┼č├ža da vakit ge├žireceksiniz.

─░Y─░ OKUMALAR

NURG├ťL DURU

ÇEVİRMEN- VAHDETTİN İNCE

K─░TAP ├ľNER─░S─░; ├çEV─░RMEN- VAHDETT─░N ─░NCE

ÔÇśÔÇÖBu benim hik├óyem; benim hik├óyemden bir kesit. Bir insan hik├óyesi. Bu y├╝zden kayg─▒lar─▒m─▒, korkular─▒m─▒, endi┼čelerimi, imk├óns─▒zl─▒klar─▒m─▒, ├žaresizliklerimi, bunun yan─▒nda umutlar─▒m─▒, mutluluklar─▒m─▒, ba┼čar─▒lar─▒m─▒, imk├ónlar─▒m─▒, imk├ónlar─▒ verimli k─▒lmalar─▒m─▒ yans─▒t─▒yor.
Bu a├ž─▒dan genel insanl─▒k hik├óyesinin bir par├žas─▒d─▒r da. Hik├óyenin bir veya birka├ž yerinde kendinizi bulduysan─▒z, sebebi bu. Her birimizin hik├óyesinin evrensel, b├Âlgesel, yerel ve ki┼čisel bir boyutu var. Ben bu hik├óyede bunlar─▒n birbirlerine ba─čl─▒ olduklar─▒n─▒ anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒m.ÔÇÖÔÇÖ Diyor kitab─▒n yazar─▒, Vahdettin ─░nce. Bu kitab─▒ ald─▒─č─▒m zaman bilin├žli bir tercih yapmam─▒┼č ve rastgele bir se├žimle kitab─▒ edinmi┼čtim. Hayat rastlant─▒larda gizlidir, rastgele tercihler, bize planlananlardan daha ho┼č g├Âz├╝k├╝r! s├Âz├╝n├╝ do─črularcas─▒na okuyup bitirdikten sonra ├žok mutlu oldu─čum bir kitap oldu. Bir kitap bana dili, ├╝slubu, anlatt─▒klar─▒yla ho┼č geliyor ve ├╝st├╝ne ├╝stl├╝k ba┼čka kitaplara da kap─▒ aral─▒yorsa, kitab─▒n ayrac─▒na bilmedi─čim kelimeleri ve olaylar─▒ s─▒ralad─▒─č─▒m da uzunca bir liste olu┼čuyorsa o kitap benim i├žin bir nefes oluyor art─▒k. ├çevirmen kitab─▒ da b├Âyle bir nefesti.
Kitapta ├Âncelikle ilgimi ├žeken, yazar─▒n bildi─či 4 lisan ├╝zerinden d├╝nyay─▒ tan─▒mlamas─▒ ve alg─▒lay─▒┼č bi├žimi, kendi ya┼čam─▒ i├žinde t├╝m ya┼čad─▒klar─▒, ├Âzlemleri, ├žabalar─▒ ve toplumsal ili┼čkilerinin bu d├Ârt dil ├╝zerinden anlatmas─▒ olduk├ža naif, insani ve s─▒cakt─▒.
─░nce, kendi hayat ser├╝veninden kesitlerle ├Ân├╝m├╝ze serdi─či ya┼čam yolunda, herhangi bir insan─▒n ya┼čam m├╝cadelesin de do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ ├ževrenin etkilerini, olumlu olumsuz taraflar─▒yla insana katt─▒─č─▒ zenginlikleri aktar─▒yor. Bir meslek (├ževirmenlik, m├╝tercimlik)┬á alan─▒nda ya┼čad─▒klar─▒yla bu mesle─či se├žeceklere de asl─▒nda k─▒lavuzluk etmi┼č oluyor.Yazar kitapta, aktard─▒─č─▒ konuya g├Âre baz─▒ kelimelerin k├Âkeni hakk─▒nda bilgi verirken, buradan yola ├ž─▒karak olu┼čturdu─ču k├╝├ž├╝k hik├óyecikler aktar─▒yor. Anlat─▒rken de KurÔÇÖ an dan baz─▒ k─▒ssalar─▒ baz al─▒yor. E─čer sizde benim gibi etimolojiye merakl─▒ iseniz, bu k─▒s─▒mlar─▒ okumak zihninizde yeni kap─▒lar─▒n a├ž─▒lmas─▒na sebep olacak ve m├╝thi┼č heyecanlanacaks─▒n─▒z.
Kitab─▒n sayfalar─▒ t├╝kenmeye ba┼člad─▒─č─▒nda, yani sonu yakla┼čt─▒─č─▒nda ┼čunu dedi─čimi hat─▒rl─▒yorum.ÔÇÖÔÇÖ Ke┼čke Vahdettin Bey, bildi─či bu d├Ârt dili kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒p, hangi alanlarda bu dillerin onda nas─▒l bir etkiyi b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ da belirtseydi. Ne ho┼č olurdu!ÔÇÖÔÇÖ lakin birka├ž sayfa daha t├╝kendikten sonra i├žimden neyi ge├žirdim ise sat─▒rlarda buldum. Hem de d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝mden ├žok daha g├╝zel, enfes bir sunumla. Asl─▒nda kitab─▒ yazma sebebinin bir anlamda ├Âzeti bu sat─▒rlarda gizli idi. Beni ├žok etkileyen bu sat─▒rlar─▒ direk al─▒nt─▒lay─▒p buraya aktar─▒yorum.

ÇEVİRMEN

ÇEVİRMEN

ÔÇśÔÇÖArap├žadan, Fars├žadan, T├╝rk├žeden ve K├╝rt├žeden kitaplar terc├╝me ettim. Bu dillerin her biri zamanla ├že┼čitli y├Ânlerini, ilk anda fark edilemeyen ├Âzelliklerini, co─črafyadan, tarihten, k├╝lt├╝rden edindikleri karakterlerini payla┼čt─▒lar benimle.
Arap├žay─▒ bir c├Âmertlik, Fars├žay─▒ ┼ča┼čal─▒ bir te┼črifat, T├╝rk├žeyi disiplinli bir eda, K├╝rt├žeyi da─člarda pejm├╝rde bir aksi seda g├Ârd├╝m.
Arap├žan─▒n da─č─▒t─▒c─▒, Fars├žan─▒n ┼čekillendirici, T├╝rk├ženin toplay─▒c─▒, K├╝rt├ženin korumac─▒ oldu─čunu anlad─▒m.
Arap├ža ├ťmm├╝ G├╝ls├╝m nefesi kadar uzay─▒p giden sonsuz bir ├ž├Âl, Fars├ža Haf─▒zÔÇÖ ─▒n kabrinin s├╝slendi─či dingin bir ┼×iraz bah├žesi, T├╝rk├že Ne┼čet Erta┼č bozla─č─▒na benzer yan─▒k bir bozk─▒r, K├╝rt├že ┼×ak─▒roÔÇÖ nun g─▒rtla─č─▒ kadar titrek bir da─č silsilesi olarak g├Âr├╝nd├╝ bana.
Arap├ža y├╝rekten, Fars├ža damaktan, T├╝rk├že dudaktan, K├╝rt├že g─▒rtlaktan mahre├ž bulmu┼čtu.
Arap├ža hasret, Fars├ža h├╝z├╝n, T├╝rk├že ├Âv├╝n├ž, K├╝rt├že inilti kokuyordu.
Arap├ža ─░mrul Kays pervas─▒zl─▒─č─▒, Fars├ža Mevlana yat─▒┼čmazl─▒─č─▒, T├╝rk├že Yunus Emre dinginli─či, K├╝rt├že Ahmedi Xani feryad─▒yd─▒.
Arap├ža Maarri derinli─či, Fars├ža Sadi hikmeti, T├╝rk├že Fuzuli selaseti, K├╝rt├že Melaye Ciziri yang─▒n─▒yd─▒. Arap├ža filozof kadar d├╝┼č├╝nceli, Fars├ža ┼čair kadar hayalci, T├╝rk├že asker kadar disiplinli, K├╝rt├že ├žoban kadar serazatt─▒.
Arap├ža Nil gibi hafif ├ž─▒rp─▒nt─▒l─▒, Fars├ža Basra k├Ârfezi gibi melodik, T├╝rk├že Sakarya gibi kayg─▒l─▒, K├╝rt├že Dicle gibi deli┼čmen ak─▒yordu.
Arap├ža akla, Fars├ža kula─ča, T├╝rk├že g├Âze, K├╝rt├že vicdana hitap ediyordu.
Arap├ža evrenselden, Fars├ža k─▒tadan, T├╝rk├že b├Âlgeden, K├╝rt├že yerelden sesleniyordu.
Arap├ža Ummandan Ma─črib e serilmi┼č kum kadar ayr─▒nt─▒l─▒, Fars├ža Hinduku┼č da─člar─▒ndan Ahvaz kumsal─▒na de─čin notal─▒, T├╝rk├že Orta AsyaÔÇÖdan AnadoluÔÇÖ ya┬á akan bir at kadar tela┼čl─▒, K├╝rt├že ZagrosÔÇÖtan Toroslara kadar ini┼čli ├ž─▒k─▒┼čl─▒.

─░yi okumalar.

NURG├ťL DURU

YEN─░ K├ľLEL─░K- KEVIN BALES

 

K─░TAP ├ľNER─░S─░; YEN─░ K├ľLEL─░K- KEVIN BALES

G├╝n├╝m├╝z teknoloji d├╝nyas─▒n da h├ól├ó k├Âleli─čin devam etti─čini duymak, g├Ârmek, okumak…

Kevin Bales’in kitab─▒n─▒ okuya kadar da benim i├žin uzak ihtimallerden biriydi.

Her b├Âl├╝mde ‘yok art─▒k’ nidalar─▒yla, deh┼čet dolu g├Âzlerle okudu─čum kitap, zaten ├╝st├╝n├╝ ├žiziktirdi─čim bir├žok markaya ve global ┼čirketlere olan olumsuz duygular─▒m─▒ derinle┼čtirdi.

D├╝nya da a┼ča─č─▒-yukar─▒ 5-6 y─▒lda bir daralan-hatta gerileyen-ekonomik durgunlu─ča ra─čmen k├ór─▒n─▒ her y─▒l art─▒ran global markalar─▒n nas─▒l olup da bunu ba┼čard─▒klar─▒n─▒ hep d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m.

Hayat─▒m─▒za dolayl─▒ yollardan giren k├Âlelik, d├╝nya da patlayan bir i┼č sahas─▒. Bunun sebepleri uzay─▒p giden listelerle a├ž─▒klanabilir. Ama bu yaz─▒y─▒ yazmamda ki ama├ž sebepleri de─čil, bu sistemden haberdar etmek ve yap─▒labilecekler hakk─▒nda beraber d├╝┼č├╝nmek.

Birileri k├Âlelerin s─▒rt─▒ndan zengin oluyor.

Bu sistemle milyon $ ┼čeklinde k├ór─▒n─▒ art─▒r─▒yor. ─░┼č├žinin eme─čini s├Âm├╝r├╝p, haklar─▒n─▒, ya┼čamlar─▒n─▒ gasp ederek onlardan esirgedi─či k├╝├ž├╝k miktarda ki paralar─▒n kat be kat fazlas─▒n─▒ saniyelik reklamlara ve reklam y─▒ld─▒zlar─▒na aktar─▒yor. Bu ┼čekil de de isimlerini belleklere kaz─▒maya ve zihinlerde tanr─▒la┼čmaya ├žal─▒┼č─▒yorlar.




K─░TAPTAN B─░R OLAY DERLEMES─░: GER├çEKTEN ├çALI┼×MA ┼×ARTLARINIZ KATLANILAMAZ MI?

Bor├ž esareti alt─▒nda ya┼čayan bir i┼č├ži olmak.

Bir├žo─čundan ├žok ├žal─▒┼čmak, dinlenmemek, tatil yapmamak, hi├žbir sosyal g├╝venceye sahip olmamak. Ama ├žok ├žok az kazanmak. Hatta o kadar az ki…Evet bende b├Âyleyim, ├žok uzun mesailerle ├žal─▒┼č─▒yorum ama ├žok az para elime ge├žiyor diyorsan─▒z bir de anlataca─č─▒m─▒z hikayenin kahramanlar─▒na bir kulak verin, sonra da karar─▒n─▒z─▒ verin. Ger├žekten de ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒n─▒z katlan─▒lmaz m─▒?

Yer Hindistan. Ev denilen ama sizin standartlar─▒n─▒za g├Âre baraka bile olamayacak bir ev. Mutfak ad─▒na tahta bir tezgah. Tezgah da bir torba pirin├ž, biraz i┼členmemi┼č bu─čday.4 su barda─č─▒ kadar pirin├ž ya da bu─čday─▒ bir kenara ay─▒r─▒n ve ┼čimdi de ├Ân├╝n├╝zde kalan y─▒─č─▒nla 5 ki┼čilik ailenizi do─čurmaya ├žal─▒┼č─▒n. B├╝t├╝n g├╝n idare edebilmek i├žin, ki┼či ba┼č─▒na her ├Â─č├╝n 1/4 bardak pirin├ž ha┼člamas─▒ ve ├Â─č├╝t├╝l├╝p, mayas─▒z ekmek yapmak i├žin bekleyen bu─čday. Nas─▒l bir men├╝?

┼×imdi de bu tarifi hayat─▒n─▒z─▒n sonuna kadar her g├╝n tekrarlay─▒n. Bu ├žal─▒┼čarak ekonomik ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ elde etmeye girer mi?

YEN─░ K├ľLEL─░K- KEVIN BALES

YEN─░ K├ľLEL─░K- KEVIN BALES

─░yi okumalar.

NURG├ťL DURU