Yaz─▒lar

KARA AHMET PA┼×A CAM─░

─░DAM ED─░LEN PA┼×ANIN K├ťLL─░YES─░

├ťnl├╝ mimar─▒m─▒z, Mimar Sinan ─▒n pek ├žok eseri, hem yerli hemde yabanc─▒ bir├žok ki┼činin ilgisini ve be─čenisini toplar. Ya┼čad─▒─č─▒ y─▒llar i├žinde teknolojinin malum durumu ile bu devasa eserlerin nas─▒l meydana getirildi─či, orta ya┼člarda mimarl─▒k yapmaya ba┼člayan birinin bunca eseri ├Âmr├╝n├╝n kalan k─▒sm─▒na nas─▒l s─▒─čd─▒rd─▒─č─▒ en az meydana getirdi─či eserler kadar bizlerde hayret uyand─▒r─▒r.

Mimar Sinan ─▒n ─░stanbul da bir ├žok eseri mevcuttur ama pek bilinmeyen bir eserini sizlere anlatmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m. Gazi Ahmet Pa┼ča Cami yi yada halk aras─▒nda bilinen ismiyle Kara Ahmet Pa┼ča cami. 1554-1571 y─▒llar─▒ aras─▒nda yap─▒lan bu caminin ilgin├ž bir tamamlanma hikayesi var.

KARA AHMET PA┼×A CAM─░

KARA AHMET PA┼×A CAM─░

Sarayda damat olan ve veziriazaml─▒─ča kadar y├╝kselen, arnavut as─▒ll─▒ bir devlet adam─▒d─▒r. Saraydaki gizli iktidar ├žeki┼čmelerinin kurban─▒ oldu─ču anla┼č─▒lan Ahmed Pa┼ča, Kan├╗n├«ÔÇÖnin k─▒z karde┼či Fatma Sultan ile evli idi. Baz─▒ kaynaklarda R├╝stem Pa┼čaÔÇÖn─▒n karde┼či olarak g├Âsterilirse de bu bilgi do─čru de─čildir. Daha sonra vez├«ri├ózaml─▒─ča getirilen Lala Mustafa Pa┼ča onun mus├óhibi idi. Sa─čl─▒─č─▒nda in┼čas─▒n─▒ ba┼člatt─▒─č─▒ Topkap─▒ mevkiindeki cami, medrese, mektep gibi binalardan m├╝te┼čekkil k├╝lliyesi idam─▒ndan sonra tamamlanm─▒┼čt─▒r. ─░dam─▒ndan yedi y─▒l sonra beraatine karar verilmi┼č ve e┼či Fatma sultan taraf─▒ndan in┼čaat tekrar ba┼člat─▒lm─▒┼č. Bu hayrat─▒ i├žin bir de vakfiye tanzim etmi┼č (2 Ramazan 962 / 21 Temmuz 1555), vakf─▒n─▒n idaresini keth├╝d├ós─▒ F├«ruzÔÇÖa b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Vakfiyesinde aile efrad─▒ndan herhangi bir kimsenin ad─▒ ge├žmez. T├╝rbesi caminin sa─č yan─▒nda biraz uza─č─▒nda bulunmakta olup han─▒m─▒ Fatma SultanÔÇÖ─▒n mezar─▒ t├╝rbenin d─▒┼č─▒nda solda muvakkith├ónenin yan taraf─▒ndad─▒r. Her iki mezarda da mezar ta┼č─▒ kit├óbesi bulunmamaktad─▒r.




 

Topkap─▒ÔÇÖn─▒n i├ž taraf─▒nda medrese, s─▒byan mektebi, ├že┼čme ve t├╝rbeden ibaret bir k├╝lliyenin merkezi olan Ahmed Pa┼ča Camii Mimar Sinan taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r.Bug├╝n Ahmed Pa┼ča K├╝lliyesi sadece cami, medrese, t├╝rbe ve s─▒byan mektebinden ibaret oldu─čuna g├Âre, vakfiyede bahsi ge├žen z├óviye ile a┼čhane-imaretin ya hi├ž yap─▒lamad─▒─č─▒na veya k├╝lliyenin ├ževresinde yap─▒lm─▒┼č iken zamanla y─▒k─▒l─▒p ortadan kalkt─▒─č─▒na ihtimal vermek gerekir. Cami 1696ÔÇÖda bir tamir g├Ârm├╝┼čt├╝r. 1894 zelzelesinde kubbesi zarar g├Ârm├╝┼č ise de derhal tamir edilmi┼čtir. C├╝mle kap─▒s─▒ ├╝st├╝ndeki Tevfik imzal─▒ cel├« hatla yaz─▒lm─▒┼č ├óyetin alt─▒ndaki 1314 (1896-97) tarihi bu tamire i┼čaret eder. on cemaat yerinde dolap ni┼čleri ile i├žeride ├óyetli pencere al─▒nl─▒klar─▒n─▒ da de─čerli ─░znik ├žinileri s├╝sler. Vaaz k├╝rs├╝s├╝ ile c├╝mle kap─▒s─▒ ve pencerelerin ah┼čap kanatlar─▒, XVI. y├╝zy─▒l ge├žmeli ah┼čap i┼č├žili─činin g├╝zel ├Ârnekleridir. Mahfillerin altlar─▒ndaki ah┼čap tavanlar, benzeri bug├╝ne kadar pek az say─▒da gelebilmi┼č renkli ve alt─▒n yald─▒zl─▒ nak─▒┼člarla bezenmi┼čtir.

KALEM─░┼×─░

KALEM─░┼×─░

Ahmed Pa┼čaÔÇÖn─▒n alt─▒ k├Â┼čeli bir plana g├Âre, yine Mimar Sinan taraf─▒ndan yap─▒lan kubbeli t├╝rbesi temiz bir ta┼č i┼č├žili─či ile meydana getirilmi┼č, g├╝zel, nisbetli bir eserdir. Evvelce bir sa├žakla korunmu┼č olan kap─▒s─▒ ├╝st├╝nde kelime-i tevhid ve 966 (1558-59) tarihi vard─▒r ki bu, t├╝rbenin Ahmed Pa┼čaÔÇÖn─▒n ├Âl├╝m├╝nden ├╝├ž-d├Ârt y─▒l sonra mezar ├╝zerine yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. ─░├žinde yaln─▒z Ahmed Pa┼čaÔÇÖn─▒n sandukas─▒ bulunmaktad─▒r. Daha ├Ânce etraf─▒n─▒ ├ževiren haz├«rede ki b├╝t├╝n ta┼člar s├Âk├╝l├╝p kald─▒r─▒lm─▒┼č, yaln─▒z bir iki ta┼č ile Ahmed Pa┼čaÔÇÖn─▒n zevcesi ve Yavuz Sultan SelimÔÇÖin k─▒z─▒ Fatma SultanÔÇÖ─▒n mezar─▒ kalm─▒┼čt─▒r.




Camiden i├žeri girdi─činiz de insan─▒ ilk kar┼č─▒layan, al├žak tavanl─▒ k├╝├ž├╝k bir koridor ve koridoru ge├žer ge├žmez derin bir ferahl─▒k duygusu. O al├žak tavandan sonra derin bir kubbe ve geni┼č bir alan─▒ insan beklemiyor ya da ben beklemedim en az─▒ndan. Kubbenin etraf─▒nda ki pencerelerle i├žerisi olduk├ža ayd─▒nl─▒k ve ├žinilere vuran aksi ile muhte┼čem bir g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒ adeta size bir renk resitali sunuyor.

Mahfillerin alt─▒nda yine al─▒┼č─▒k olmad─▒─č─▒m ah┼čap tavanlara yap─▒lm─▒┼č kalem i┼či her ne kadar g├Âsteri┼čli g├╝nlerinden uzak olsa da, m├╝tevaz─▒ ve sade duru┼čuyla bile insan─▒ hayran b─▒rak─▒yor.

Daha detayl─▒ bir gezmeyi hakeden bu g├╝zel cami ve ├ževresini tekrar g├Ârmek i├žin sab─▒rs─▒zlan─▒yorum. Detaylar─▒ sonraki g├╝nlerde in┼čallah buraya ilave ederim.

NURG├ťL DURU